Zelf een sjoelbak bouwen doe je zo

Sjoelen hoort bij Nederland zoals koekhappen bij een kinderfeestje. Toch staat er lang niet in elk huis een sjoelbak. Met wat hout, geduld en de juiste maten bouw je er zelf een. Een sjoelbak bouwen is een leuk klusproject voor een paar weekenden. Het resultaat is een spel waar je jarenlang plezier van hebt. Hieronder lees je welke maten je aanhoudt en wat je nodig hebt. Daarna zet je de bak stap voor stap in elkaar.

De officiële maten van een sjoelbak

Een officiële sjoelbak is 200 cm lang en ongeveer 40 cm breed. De zijkanten zijn ongeveer 4,5 tot 6,5 cm hoog, afhankelijk van het model. Houd je deze maten aan, dan voelt jouw bak meteen vertrouwd voor iedereen die weleens heeft gesjoeld. Sjoelen is namelijk een van de bekendste oud-Hollandse spelletjes, dus veel mensen kennen het formaat al.

De precisie zit vooral in de poortjes. Een wedstrijdschijf heeft een diameter van 52 mm en is ongeveer 13 mm dik. De poortjes zijn daarom ongeveer 60 mm breed en iets hoger dan een schijf dik is. Zo houd je aan beide kanten een paar millimeter speling. Let ook op de volgorde van de vakken: van links naar rechts zijn dat 2, 3, 4 en 1.

Dit gereedschap en materiaal heb je nodig

Wil je zelf een sjoelbak maken, dan begint het bij goed materiaal. Voor het glijvlak gebruik je een vlakke plaat multiplex. Voor de zijkanten en de achterwand neem je rechte latten. De tussenschotten maak je van dun hardhout of hardboard. Verder heb je houtlijm, schroeven, schuurpapier met korrel 120 en 240 en blanke lak nodig.

Een werkplaats vol machines is niet nodig. Je komt al ver met comfortabel handgereedschap, zoals een handzaag, een schroevendraaier en een paar schroefklemmen. Een winkelhaak en een rolmaat zijn onmisbaar, want bij de poortjes telt elke millimeter. Alleen voor het voorboren van schroefgaten pak je een boormachine. Gereedschap dat prettig in de hand ligt, helpt bij zo’n precisieklus.

Stap voor stap een sjoelbak bouwen

Werk rustig en meet alles twee keer na voordat je zaagt. De bouw verloopt in drie stappen.

Het glijvlak op maat zagen

Zaag de multiplexplaat op 200 bij 40 cm. Controleer met een winkelhaak of alle hoeken haaks zijn. Leg de plaat daarna op een vlakke ondergrond en kijk of hij nergens bol staat. Een kromgetrokken glijvlak laat de schijven alle kanten op schieten. Schuur het oppervlak alvast licht op met korrel 120.

Zijkanten en achterwand monteren

Zaag de latten voor de lange zijkanten en de achterwand op lengte. De voorkant, waar je speelt, blijft open. Lijm de latten tegen de randen van het glijvlak en zet ze vast met schroeven. Boor de gaten eerst voor, zodat het hout niet splijt. Met schroefklemmen houd je alles op zijn plek terwijl de lijm droogt. Controleer ten slotte of er aan de binnenkant geen schroefkoppen uitsteken.

De vakken en de poortjesbalk plaatsen

Aan de achterkant verdeel je de bak in vier vakken met drie tussenschotten. Daarvoor komt de poortjesbalk met vier openingen. Zaag die openingen zorgvuldig uit en schuur de randen glad. Meet elke opening daarna na met een echte sjoelschijf. Gaat de schijf er soepel doorheen zonder te klapperen? Dan zit je goed. Zet de tussenschotten en de balk vast met lijm en kleine schroeven.

Zo laat je de schijven soepel glijden

De afwerking bepaalt hoe goed jouw sjoelbak speelt. Schuur het glijvlak eerst met korrel 120 en daarna met korrel 240. Breng vervolgens een dunne laag lak aan en laat die volledig drogen. Op de verpakking staat hoe lang dat duurt. Schuur na het drogen licht op en lak nog een keer. Hoe gladder het oppervlak, hoe verder de schijven glijden.

Wordt de bak na verloop van tijd stroef? Wrijf hem dan op met een wollen doek. Een klein beetje aardappelzetmeel of sjoelpoeder helpt ook. Meubelspray en was kun je beter laten staan, omdat die de bak vooral vet maken. Bewaar de sjoelbak verder rechtop op een droge plek, zodat hij niet krom trekt.

Je zelfgebouwde bak meteen inzetten

Een sjoelbak werkt goed bij een gezelschap van verschillende leeftijden. Opa en kleinkind spelen gewoon tegen elkaar, want het spel vraagt vooral gevoel en geduld. Daarom past sjoelen prima tussen de spellen voor een familiedag met jong en oud.

Ook voor een middag thuis met vrienden is de bak een blikvanger. Zet hem op een lange tafel en laat iedereen om de beurt zijn de dertig schijven schuiven. Wie een spelletjesmiddag organiseert met een zelfgebouwde sjoelbak, heeft meteen een gespreksonderwerp. Gasten willen vaak precies weten hoe je hem hebt gemaakt. Leg dus gerust een rolmaat klaar voor de nieuwsgierige klussers.

Het eerste potje op eigen hout

Een sjoelbak bouwen vraagt wat geduld en precisie. Met de juiste maten, nette poortjes en een gladde lakafwerking heb je een bak die soepel en eerlijk speelt. Pak de schijven, mik op de 4 en speel je eerste potje op eigen hout.